Beleidsplan 2026-2029
Vereniging van Vrienden van Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem
Statutaire naam: Vereniging van Vrienden van Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem
Vestigingsplaats: Arnhem
Adres: Zijpendaalseweg 24A, 6814 CL Arnhem
KvK-nummer: 40123951
RSIN/fiscaal nummer: 97.51.440
Website: www.vriendenvansonsbeek.nl
1. Inleiding
De Vereniging van Vrienden van Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem, hierna te noemen de Vereniging of VvS, is opgericht in 1989.
De Vereniging zet zich in voor de parken Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem en voor de maatschappelijke, cultuurhistorische, natuurhistorische, landschappelijke en toekomstige waarde van deze bijzondere Arnhemse cultuurlandschappen.
De doelstelling van de Vereniging kan in twee uitgangspunten worden samengevat:
- als in de parken de balans tussen mens, cultuur en natuur in het geding komt, komt de Vereniging in actie;
- de Vereniging spant zich ervoor in dat ook toekomstige generaties van deze unieke parken kunnen blijven genieten.
De Vereniging heeft geen winstoogmerk.
Dit beleidsplan beschrijft de doelstellingen, werkzaamheden, inkomstenverwerving en het beheer en de besteding van het vermogen van de Vereniging in 2026.
2. Missie en visie
In 2021 heeft het bestuur de missie en visie van de Vereniging opnieuw geformuleerd. Deze visie is nog steeds actueel en vormt, samen met de statuten, de basis voor het huidige beleid van de Vereniging.
Het grote maatschappelijke belang en de maatschappelijke waarde van de rijksmonumentale parken zijn leidend. De Vereniging ziet zichzelf als belangenbehartiger van de parken en als hoeder van de publieke waardering ervan.
Daarbij bewaakt de Vereniging het evenwicht tussen mens, cultuur, natuur en passend gebruik, in samenhang met de historische kaders van het Rijksmonument.
Bij de uitvoering van haar beleid werkt de Vereniging vanuit vijf historisch gegroeide hoofdfuncties, de vijf E’s:
Positieve Energie
De parken moeten hun open en publieke karakter behouden en toegankelijk blijven voor iedereen. Zij hebben een belangrijke betekenis voor ontspanning, ontmoeting, gezondheid, natuurbeleving en kwaliteit van leven.
Kleinschalige Economie
Economische activiteiten kunnen onderdeel zijn van het gebruik van de parken, mits zij passen bij het karakter en de draagkracht ervan.
De Vereniging is van mening dat opbrengsten uit activiteiten in de parken voor een evenredig deel ten goede moeten komen aan de parken.
Unieke Ecologie
De Vereniging erkent de bijzondere en kwetsbare ecologische waarden van de parken. Flora en fauna en de draagkracht van het landschap maken dat niet ieder deel van de parken op dezelfde manier kan worden gebruikt.
Historisch Erfstuk
Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem vormen samen een bijzonder historisch cultuurlandschap.
Bij ontwikkelingen en veranderingen beoordeelt de Vereniging of deze passen binnen de cultuurhistorische en landschappelijke waarden en de kaders van het Rijksmonument.
Educatie
Kennis draagt bij aan waardering en behoud.
De Vereniging bevordert daarom kennis over de geschiedenis, natuur, cultuur, het beheer en de ontwikkeling van de drie parken door middel van onder andere publicaties, digitale communicatie, wandelingen, excursies, lezingen en symposia.
3. Statutaire doelstelling
De Vereniging heeft volgens artikel 4 van haar statuten ten doel:
- het ontwikkelen en uitbreiden van het besef van de cultuurhistorische, natuurhistorische en hedendaagse en toekomstige waarde van de parken Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem bij bevolking, bezoekers en wetenschappers;
- een klankbord te zijn voor eigenaar en beheerder van de parken ten aanzien van het gebruik en de toekomstige ontwikkelingen van de parken Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem.
De Vereniging tracht deze doelstelling onder meer te bereiken door:
- het gevraagd en ongevraagd adviseren van beheerder en/of eigenaar van de parken over beheer en gebruik van de parken, de zogenoemde signaalfunctie;
- het leveren van een inbreng in de langetermijnplanning voor de toekomst van de parken;
- het formeren van werkgroepen die zich met deelaspecten bezighouden;
- het bevorderen van publicaties, lezingen en andere vormen van kennisoverdracht over de parken en deelaspecten daarvan;
- het waar nodig daadwerkelijk beheer voeren over bepaalde delen van de parken onder verantwoordelijkheid van de beheerder;
- het organiseren van wandelingen en andere educatieve rondleidingen.
De werkzaamheden van de Vereniging zijn gericht op de maatschappelijke waarde en het behoud en de ontwikkeling van de drie parken ten behoeve van bevolking, bezoekers, wetenschap en toekomstige generaties.
4. Werkzaamheden en activiteiten
4.1 Signaleren, adviseren en overleg
De Vereniging volgt ontwikkelingen en plannen die invloed kunnen hebben op Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem.
Zij adviseert gevraagd en ongevraagd de eigenaar en beheerder van de parken en brengt daarbij haar kennis, missie en visie in.
Het bestuur is betrokken bij de Schouwgroep Sonsbeekparken, waarin onder meer de gemeentelijke Parkenvisie en de uitvoering daarvan worden besproken. De Schouwgroep vergadert in beginsel tweemaal per jaar.
De Vereniging let daarbij onder andere op:
- cultuurhistorische en landschappelijke waarden;
- de historische kaders van het Rijksmonument;
- natuur en biodiversiteit;
- rust en ruimte;
- toegankelijkheid;
- passend gebruik;
- evenementen en andere tijdelijke activiteiten;
- plaatsing van objecten en bouwwerken;
- langetermijnontwikkelingen van de parken.
4.2 Parkenvisie en actuele ontwikkelingen
In 2026 blijft de Vereniging betrokken bij de verdere uitvoering en ontwikkeling van de gemeentelijke Parkenvisie.
Daarbij behoren onder andere ontwikkelingen rond de Molenplaats en omgeving, planvorming voor Gulden Bodem en andere plannen die invloed hebben op de inrichting en het gebruik van de parken.
De Vereniging volgt tevens ontwikkelingen rond de plaatsing van kunstwerken en monumenten in de parken. Daarbij beoordeelt zij onder andere de landschappelijke en cultuurhistorische inpassing.
4.3 Bulletin
De Vereniging geeft viermaal per jaar een rijk geïllustreerd Bulletin uit met artikelen over onder andere geschiedenis, cultuur, landschap, natuur, beheer en actuele ontwikkelingen in de drie parken.
Het gedrukte Bulletin wordt aan de leden verstrekt. Daarnaast worden exemplaren beschikbaar gesteld op openbare locaties.
Na het verschijnen van een volgende editie wordt het voorgaande Bulletin digitaal toegankelijk gemaakt via de website.
Het Bulletin vormt daarmee zowel een ledenpublicatie als een middel om kennis over de parken voor een breder publiek beschikbaar te maken.
4.4 Symposium
De Vereniging organiseert in beginsel eenmaal per twee jaar een symposium.
Tijdens het symposium worden culturele, cultuurhistorische, landschappelijke, ecologische of maatschappelijke thema’s rond de parken behandeld door deskundige sprekers, met ruimte voor discussie en kennisuitwisseling.
4.5 Educatieve wandelingen
Tweemaal per jaar organiseert de Vereniging in samenwerking met beheerfunctionarissen van de gemeente Arnhem een educatieve wandeling.
Tijdens deze wandelingen komen onderwerpen aan bod zoals cultuurhistorie, biodiversiteit, duurzaamheid, beheer en de uitvoering van de Parkenvisie.
4.6 Website en sociale media
De website is een belangrijk onderdeel van de publiekscommunicatie van de Vereniging.
Via de website worden actuele ontwikkelingen gevolgd en toegelicht en worden nieuws, achtergrondartikelen, blogs, Bulletins en andere informatie over Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem beschikbaar gesteld.
Ook via sociale media informeert de Vereniging leden en andere belangstellenden over de parken en over de werkzaamheden van de Vereniging.
4.7 Continuïteit en nieuwe generaties
De Vereniging streeft naar verbreding en verjonging van haar ledenbestand en naar betrokkenheid van nieuwe generaties bij de drie parken.
Educatie, digitale communicatie en toegankelijk gepresenteerde informatie spelen daarbij een belangrijke rol.
De Vereniging wil tevens de binnen de organisatie aanwezige kennis over de parken behouden en overdragen.
5. Verwerving van inkomsten
De Vereniging beoogt niet het maken van winst.
De inkomsten bestaan hoofdzakelijk uit:
- jaarlijkse contributies van particuliere leden, bedrijfsleden en verenigingsleden;
- giften en donaties;
- waar van toepassing bijdragen, sponsoring of entreegelden voor specifieke activiteiten, zoals een symposium.
De contributie voor particuliere leden bedraagt in 2026 € 17,50 per jaar.
De Vereniging kan voor activiteiten aanvullende bijdragen of sponsoring verkrijgen, mits deze passen bij de doelstellingen en de onafhankelijke positie van de Vereniging.
Eventuele positieve exploitatieresultaten worden niet uitgekeerd aan leden of bestuurders, maar blijven beschikbaar voor de doelstellingen en continuïteit van de Vereniging.
6. Beheer van het vermogen
Het bestuur is verantwoordelijk voor het financiële beleid en het beheer van het vermogen van de Vereniging.
De liquide middelen van de Vereniging worden aangehouden op een betaalrekening en een direct opneembare spaarrekening op naam van de Vereniging.
De Vereniging houdt een continuïteitsreserve aan. Positieve exploitatieresultaten kunnen aan deze reserve worden toegevoegd.
De continuïteitsreserve biedt de Vereniging financiële ruimte om haar activiteiten voort te zetten en incidentele of toekomstige uitgaven binnen de doelstelling van de Vereniging te kunnen opvangen.
De Vereniging voert een behoudend financieel beleid. Vermogensvorming is geen doel op zichzelf.
Het bestuur bewaakt dat de omvang van de beschikbare middelen in een redelijke verhouding staat tot de werkzaamheden, verplichtingen en te verwachten uitgaven van de Vereniging.
Volgens de statuten is voorafgaande goedkeuring van de Algemene Vergadering vereist voor onder meer rechtshandelingen en investeringen met een bedrag of waarde boven € 5.000.
7. Besteding van het vermogen en de inkomsten
De financiële middelen worden besteed aan de verwezenlijking van de statutaire doelstellingen.
Een belangrijk deel van de jaarlijkse uitgaven bestaat uit de productie en verspreiding van het Bulletin.
Daarnaast worden middelen onder andere besteed aan:
- publieksvoorlichting en communicatie;
- websitebeheer;
- educatieve activiteiten;
- symposia en andere bijeenkomsten;
- brochures en promotiemateriaal;
- bijdragen en faciliteiten die rechtstreeks verband houden met de doelstellingen van de Vereniging;
- noodzakelijke administratie-, bank-, kantoor- en vergaderkosten;
- waar nodig deskundige ondersteuning ten behoeve van de belangen van de parken.
De Vereniging streeft naar een gezonde financiële exploitatie waarbij de beschikbare middelen zoveel mogelijk ten goede komen aan de activiteiten en doelstellingen van de Vereniging.
8. Bestuur, toezicht en beloningsbeleid
Het bestuur is verantwoordelijk voor de visie, strategie, het beleid en het financieel beheer van de Vereniging.
Het bestuur bestaat uit vrijwilligers.
Aan bestuurders wordt geen beloning toegekend.
Redelijkerwijs door bestuurders in de uitoefening van hun functie gemaakte kosten kunnen op vertoon van bewijsstukken worden vergoed, overeenkomstig artikel 12 van de statuten.
Het bestuur houdt bij zijn besluitvorming rekening met mogelijke tegenstrijdige belangen. Een bestuurder met een direct of indirect persoonlijk belang dat strijdig is met het belang van de Vereniging neemt niet deel aan de betreffende beraadslaging en besluitvorming.
9. Financiële controle en verantwoording
Het boekjaar van de Vereniging is gelijk aan het kalenderjaar.
Het bestuur voert een administratie waaruit de vermogenstoestand, inkomsten, uitgaven, rechten en verplichtingen van de Vereniging kunnen worden vastgesteld.
Jaarlijks stelt het bestuur een balans en een staat van baten en lasten met toelichting op.
Een door de Algemene Vergadering benoemde financiële commissie, bestaande uit ten minste twee personen die geen deel uitmaken van het bestuur, onderzoekt de financiële stukken en brengt verslag uit aan de Algemene Vergadering.
De financiële jaarstukken worden daarna ter goedkeuring aan de Algemene Vergadering voorgelegd.
De Vereniging publiceert de gegevens die op grond van de ANBI-regels openbaar moeten zijn via haar website.
10. Evaluatie van het beleid
Het bestuur bespreekt en evalueert de activiteiten en actuele ontwikkelingen tijdens zijn bestuursvergaderingen.
Het beleidsplan vormt daarbij een vast onderdeel van het beleid van de Vereniging.
Ten minste jaarlijks wordt beoordeeld of:
- de activiteiten aansluiten op de doelstellingen en missie van de Vereniging;
- de inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn;
- de continuïteitsreserve passend is bij de werkzaamheden en financiële verplichtingen;
- nieuwe ontwikkelingen aanleiding geven tot aanpassing van prioriteiten of beleid.
Het beleidsplan wordt aangepast wanneer ontwikkelingen, wijzigingen van wet- en regelgeving of veranderingen binnen de Vereniging daartoe aanleiding geven.
Bij de jaarlijkse ALV wordt het beleid met de leden geëvalueerd.
11. Conclusie
De Vereniging van Vrienden van Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem zet zich vanuit haar maatschappelijke, cultuurhistorische, natuurhistorische en educatieve doelstellingen in voor de drie Arnhemse parken.
Zij bewaakt de balans tussen mens, cultuur en natuur en draagt door advies, kennisoverdracht, educatie, publicaties en betrokkenheid bij actuele ontwikkelingen bij aan behoud, waardering en een zorgvuldige ontwikkeling van Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem.
De Vereniging wil daarmee bereiken dat deze bijzondere parken hun cultuurhistorische, landschappelijke, natuurlijke en maatschappelijke waarde behouden en dat ook toekomstige generaties ervan kunnen blijven genieten.
Dit beleidsplan beschrijft en actualiseert het bestaande beleid van de vereniging en is door het bestuur vastgesteld op 13 augustus 2026.
Het PDF-bestand van dit beleidsplan vindt u hier.