Wie in het najaar door Sonsbeek, Zijpendaal of Gulden Bodem wandelt, hoeft niet lang te zoeken. Langs een boomstam, tussen het gras, verscholen onder bladeren of gewoon midden naast het pad duiken ze ineens op: paddenstoelen.
Groot, klein, felgekleurd of bijna onzichtbaar. Soms staat er één heel eigenwijs in zijn eentje. Soms lijkt er in één nacht een compleet dorp uit de grond te zijn geschoten.
Maar wat wij boven de grond zien, is eigenlijk maar een klein deel van het verhaal.
De paddenstoel is alleen het topje
Onder de grond, in een boomstam of tussen dood hout bevindt zich een netwerk van heel fijne schimmeldraden: het mycelium. De paddenstoel die wij zien is het vruchtlichaam van die schimmel. Daarin worden de sporen gevormd waarmee de schimmel zich kan verspreiden.
Alleen staat bij schimmels een belangrijk deel van die ‘boom’ verstopt.
Onderkant van een paddestoel
Wie alleen naar de hoed kijkt, mist eigenlijk de helft van het verhaal.
Aan de onderkant van veel paddenstoelen zitten lamellen: dunne plaatjes die vanuit de steel naar de rand van de hoed lopen. Op die lamellen worden de sporen gevormd. Als die rijp zijn, worden ze verspreid en kunnen elders weer nieuwe schimmeldraden ontstaan.
Niet alle paddenstoelen hebben lamellen. Sommige hebben poriën, buisjes, stekels of een heel andere onderkant.
Herfst
De herfst is voor paddenstoelen een ideaal seizoen. De bodem is vaak nog lekker opgewarmd door de zomer, terwijl regen zorgt voor voldoende vocht. En juist dat vocht helpt paddenstoelen om zich snel te ontwikkelen.
Tegelijkertijd valt er in deze tijd van het jaar van alles op de grond: bladeren, takjes en ander organisch materiaal. Voor veel schimmels is dat een feestmaal. Geen wonder dus dat je ze in de herfst ineens overal ziet opduiken, soms bijna van de ene op de andere dag.
De opruimploeg van het park
Paddenstoelen zijn niet alleen mooi om te zien. Veel soorten hebben een belangrijke taak in de natuur.
Schimmels helpen dood hout, bladeren en ander organisch materiaal af te breken. Daarbij komen voedingsstoffen weer beschikbaar voor de bodem en uiteindelijk voor nieuwe planten en bomen. Dood hout dat in een park of bos blijft liggen, is daardoor allesbehalve nutteloos. Het vormt een leefgebied voor schimmels, insecten en andere kleine dieren en maakt deel uit van een natuurlijke kringloop.
Andere schimmels werken juist samen met levende bomen. Hun schimmeldraden verbinden zich met boomwortels. De boom levert suikers aan de schimmel, terwijl de schimmel de boom helpt bij het opnemen van water en mineralen uit de bodem. Onder andere vliegenzwammen en eekhoorntjesbrood kunnen zo’n samenwerking met bomen aangaan.
En dan zijn er ook nog schimmels die leven van een levende boom en deze kunnen aantasten.
Een paddenstoelenwereld is best ingewikkeld dus.
Gezegdes & Uitdrukkingen
- Als paddenstoelen uit de grond schieten: heel snel en in grote aantallen verschijnen.
- Als een paddenstoel opkomen: ongeveer hetzelfde, plotseling ontstaan of verschijnen.
- Een giftige paddenstoel wordt soms figuurlijk gebruikt voor iets of iemand met een aantrekkelijke buitenkant maar een nare of schadelijke werking, al is dat meer beeldspraak dan een vast spreekwoord.
- Paddo: informele verkorting van paddenstoel. In het dagelijks taalgebruik wordt paddo vooral gebruikt voor hallucinogene paddenstoelen die psychoactieve stoffen bevatten.
- Gezwam: blabla of gezeur.
Weetje
Waarom heet een paddenstoel eigenlijk zo?
De naam betekent letterlijk ‘stoel voor een pad’. In oud volksgeloof werden padden geassocieerd met heksen en duistere krachten. De paddenstoel zou hun zitplaats zijn. Een naam met meer fantasie dan biologie dus.
Oude bomen, dood hout en paddenstoelen
Dat maakt onze drie parken interessante plekken om paddenstoelen te zoeken. Park Sonsbeek, Park Zijpendaal en Park Gulden Bodem worden gekenmerkt door oude boomgroepen, bosgedeelten, graslanden en allerlei overgangen tussen open en meer beschutte plekken.
Wie alleen recht voor zich uit kijkt, mist dan ook een hoop.
Kijk eens naar een oude boomstam, eronder of juist hoog in een boom. Naar een half vergane tak. Onder een beuk. Tussen bladeren langs een pad. Of juist midden in een grasveld.
En vooral: kijk regelmatig opnieuw. Paddestoelen verrassen je!
Waar gisteren nog niets leek te staan, kan vandaag ineens een paddenstoel verschijnen.
Welke heb jij gevonden?
Wij zijn benieuwd naar de paddenstoelen die bezoekers in de parken Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem tegenkomen.
- Heb je er eentje mooi op de foto gezet? Deel hem met ons.
- Weet je welke soort het is? Zet de naam erbij.
- Twijfel je? Een gok mag ook.
- En heb je werkelijk geen flauw idee wat je hebt gefotografeerd? Ook prima. Misschien weet iemand anders het wel. Vraag het op de socials.
Zo kunnen we samen ontdekken hoeveel verschillende vormen, kleuren en soorten paddestoelen er in onze parken te vinden zijn.
En ondertussen blijkt tijdens zo’n herfstwandeling dat het interessantste deel van het park soms niet vóór je ligt:
Maar vlak voor je voeten, onder je voeten.
Dus: ogen naar beneden en omhoog, camera in de aanslag en laat ons zien wat jij ziet en hoe je ze ziet.
Houd de socials in de gaten voor een paddenstoel-foto-win-actie!
Groetjes en tot snel in het groen, wandel met ons mee.
In de parken borrelt het van de verhalen.
De Vrienden van Sonsbeek, altijd op zoek naar de volgende verborgen parel!
Lees de blogs van de vrienden van Sonsbeek
Volg ons op:
Dit bericht delen? Leuk!