Verslag voorjaarsexcursie Vrienden van Sonsbeek 25 april 2026

Ook deze morgen waren we met ruim 20 personen op pad en vertelden de beheerders van Gemeente Arnhem over het uitgevoerde en geplande beheer in Park Zijpendaal.

Herstel zichtlijn

De eerste stop was bij kasteel Zijpendaal. Kijken naar zichtlijnen vanaf het Kasteel naar Casa Bianca. En voor degene die het vergeten waren daar stond een taxushaag op de oever van de vijver, ooit neergezet om een nest van de IJsvogel af te schermen. Maar nu de IJsvogel vertrokken was naar een andere plek is de haag weggehaald en de zichtlijn hersteld.

Exoten

Opzij van het kasteel is een nieuwe boom geplant, een Atlasceder. Een exoot, ooit één van die bomen die heel bijzonder waren en waar de toenmalige eigenaren mee konden pronken naar hun vrienden, nu een accent in de cultuurlijke zone van het beekdal.
Ook nu kwam landschapsontwerper Petzold voorbij met zijn ontwerpen en voorgestelde boomsoorten, die niet altijd aangeplant zijn. Mogelijk was in zijn tijd ook niet altijd alles leverbaar.

Vervolgens trokken we het bos in naar een zone waar ruim 2 jaar geleden het bos is gedund. Waar eiken zijn vrijgesteld, jonge beuken zijn verwijderd en een gemengde loofhout beplanting (o.a. lijsterbes, hazelaar, boswilg) is aangeplant om de lagen in de bosbeplanting, de bomen en het struweel gevarieerder te maken.

Daardoor ontstaat er een meer gemengde beplanting, met bloei en vruchten, dus op twee momenten van het jaar voedselaanbod voor insecten en vogels; maar waardoor ook een gemengde strooisel-laag kan ontstaan, hetgeen de afbraak dóór en voedsel vóór het bodemleven verbetert.
De jonge aanplant gaat nu het 3e groeiseizoen in, dus er zal nu meer groei te verwachten zijn. Het hout dat bij het beheerwerk in het bos is achter gebleven zakt al wat meer in en wordt deel van de bosbodem.
Dit zijn voorbeelden van natuurgeleid beheer, de nieuwe aanpak van de laatste jaren. dunning en aanplant gaat het 3e groeiseizoen in.

Keuzes bij bos- en maaibeheer

We hebben stil gestaan bij keuzes in het bosbeheer: welke bomen geef je voorrang, de dennen (een pionier soort) en wat betekent dat dan. Hoe ga je met die Amerikaanse eiken om die je meer het bos uit wilt werken?

Ook bij het maaibeheer van de weide kwamen de keuzes voorbij waar en wanneer maai je wel of wanneer sla je een jaartje over. Op die oudste akker van deze parkengordel is in de paar jaar dat er niet meer gemest is de overdaad aan paardenbloemen al duidelijk verminderd. De paardenbloem, ook een soort waar veel insecten op zitten, is ook een indicator voor voedselrijkdom van de grond. Hier stonden we ook stil bij het gebruik van termen; vroeger maaide je om te oogsten; maar maaien we nu om te verschralen? Nee, we maaien om de diversiteit in de vegetatie te vergroten.

En wanneer voeg je kruiden toe, ga je zaaien en waar komt dat zaaisel dan vandaan?
Koop je zaad, dan is dat toch vaak een bont mengsel dat niet ter plaatse thuis hoort, kijk naar sommige akkerranden waar dan de Zonnebloem of de Cosmos op schieten. Dat is niet de bedoeling.
Dus hebben de beheerders maaisel van een bestaande bloemrijke weide gebruikt en ingebracht om de oude paardenweide op Gulden Bodem, vlakbij de Zijpendaalseweg. In de hoop dat deze weide zich natuurlijker gaat ontwikkelen (daar is tijd en dus geduld voor nodig) zodat hier straks geoogst kan worden om elders in het gebied weer uit te zaaien.

Vakmanschap

Natuurlijk kwam er wel meer voorbij, ter afsluiting stonden we stil bij ‘vakmanschap’ en de vraag wie er nog bos- en natuurbeheer wil studeren. De instroom bij de opleiding is nu ten opzichte van 35 jaar terug zoveel minder. En of we dat werk maatschappelijk en financieel ook willen belonen.

Wij hebben maar weer geboft met dit rondje kennis en inzicht delen en zoals een van de deelnemers zei:
“ik leer er iedere keer weer wat bij”.